HOŞGELDİNİZ!.
Ceyhan Maden.

Tunceli

Tunceli (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

 
Git ve: kullan, ara
Tunceli ili
Tunceli ilinin konumu
Tunceli ilinin konumu
Genel bilgiler
Bölge Doğu Anadolu Bölgesi
Yüzölçümü 7,774 km²
Nüfus 84,022 [1]
― Şehir nüfusu 54,369 [1]
― Köy nüfusu 29.653 [2]
Nüfus yoğunluğu 10,80 kişi/km²
Plaka kodu 62
Alan kodu 0428
Vali Mustafa Yaman
Valilik internet sayfası tunceli.gov.tr

 

Tunceli ili (25 Aralık 1935 tarihli "Tunceli Kanunu" uygulamasından önce Dersim ili), Türkiye Cumhuriyeti'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat bölümünde yer alan bir ildir. Önceki adı "Kalan" ve "Mamekiye" olarak bilinmektedir.

Tunceli ili, kuzeyde ve batıda Munzur Dağları ile Karasu Irmağı, doğuda Bingöl Dağları ve Peri Suyu, güneyde Keban Baraj Gölü ile çevrilidir. Anadolu'nun pek çok yerinde olduğu gibi bu bölgede de çağlar boyunca pek çok uygarlık yaşamıştır. Orta Çağdan kalma ve bugün hâlâ iyi durumda bulunan Pertek kalesi ve Munzur Vâdisi Milli Parkı görülmeye değer güzellikleridir.Tunceli nüfusun çoğunluğunun alevi ve zaza olduğu tek ildir; yüzde 86 civarında.

Tunceli'nin yerleşimleri: Çemişgezek, Hozat, Mazgirt, Nazımiye, Ovacık, Pertek ve Pülümür'dür.

Konu başlıkları

[gizle]

Târihçesi [değiştir]

Dersim ismi zazaca Desim, bir zaza aşiret konfederasyonu olan Desiman yada Desimli'den gelmektedir .Yörede Dêsım diye telaffuz edilen aslında bugünkü Tunceli'yi değil, o yörenin adını belirler. Tunceli'nin eski ismi Dersim'dir. Bu isim 25 Aralık 1935’de çıkarılan Tunceli Kanunu ile değiştirilmiştir. İlin çoğunluğunu alevi-zazalar oluşturmaktadır. Tunceli'nin yöresel adı Mamekiye'dir. "Yunan târihi ve coğrafyacılarının Dersim bölgesine Daranis ve Derksene adını verdikleri. Bu bölgeye gelip yaşayan ilk uygarlığın Hititler olduğu söylenmektedir. Bölgede konuşulan diller sırasıyla zazaca(dersimce lehcesi)yüzde 70, kürtce(kurmançca lehcesi)yüzde 20 ve türkcedir yüzde 10 anadil olarak.

Osmanlı Devleti dönemi [değiştir]

1847 yılında Dersim Sancağı’nın Erzurum eyâletine verilmesinden sonra 1859 yılında yapılan bir değişiklik de Harput eyâletine bağlanır. İşte bu târihten beri Dersim ve çevresi haritalarda gösterilmeye başlanmıştır.

I. Dünya Savaşı [değiştir]

I. Dünya Savaşında Doğu Cephesinin önemli ikmâl yollarından biri olmuştur.

Kurtuluş Savaşı [değiştir]

Dersim halkı birkaç aşîreti saymazsak Kurtuluş Savaşı'na tamamen destek olmuştur. TBMM 1. Dönem'de Dersim mebusu (milletvekîli) olarak Diyap Ağa (Yıldırım), Meço Ağa, Mustafa Ağa (Öztürk) ve Binbaşı Hasan Hayrı bulunmuşlardır. TBMM Ordusu Yunanlılara Kütahya-Eskişehir Savaşı'nda yenilince TBMM'nin Kayseri'ye taşınması gündeme gelmiş, Dersim mebusu Diyap Ağa Biz buraya savaşmaya mı geldik, kaçmaya mı? diyerek diğer mebuslara da cesâret vermiştir. Bundan sonra 1923'te düşman gitmiş, cumhuriyet ilân edilmişti.

Cumhuriyet dönemi [değiştir]

Cumhuriyet döneminde Şeyh Sait ve Dersim İsyanı'na tanıklık eden Dersim, 1936-38 yıllarında gerçekleşen Dersim tenkil harekati sirasinda büyük zarar gördü. Bu sureçte en iyimser tahminlere gore 40.000 insan bolgeyi kontrol altina almaya calisan Turk ordusu tarafindan olduruldu. 25 Aralık 1935 yılında çıkarılan Tunceli kanunu ile Dersim tarihsel yöresi içinde yer alan ve Munzur çevresini kapsayan bölgenin adı Tunceli olarak değiştirildi.

Nûfus [değiştir]


Tunceli İli 2000 Genel Nüfus Sayımı Sonuçları
İl ve İlçeler  ↓ Şehir  ↓ Köy  ↓ Toplam  ↓
Merkez 25.100 5.282 30.323
Çemişgezek 3.685 6.088 9.773
Hozat 6.589 2.554 9.143
Mazgirt 2.707 10.250 12.957
Nazımiye 2.915 2.689 5.604
Ovacık 5.909 2.613 8.522
Pertek 5.737 7.462 13.199
Pülümür 1.893 2.170 4.063
Toplam 54.535 39.108 93.584

Dış bağlantılar [değiştir]


ziyaretçinin IP adresini gösterir:23.23.54.109 ziyaretçinin tarayıcısının ne olduğunu gösterir: CCBot/2.0 (http://commoncrawl.org/faq/) ziyaretçinin hangi alt sayfada olduğunu gösterir: http://hasanorenmaden.tr.gg/Tunceli.htm alt sayfanın başlığını gösterir: Tunceli en son görülen web sitesinin alanını gösteren haneyi gösterir (für frame yönlendirmesi mevcut olan sayfalarda etkilidir: sayfanın bugünkü tıklanma sayısını gösterir: 322 sayfanın bugünkü ziyaretçi sayısını gösterir: 21 sayfanın toplam tıklanma sayısını gösterir: 226463 sayfanın toplam ziyaretçi sayısını gösterir: 83026 ziyaretçinin bulunduğu "ülke kodunu" gösterir. Almanya'da bulunan bir ziyaretçinin "ülke kodu" mesela "de"dir: us ziyaretçinin bulunduğu ülkenin büyük boy bir resmini gösterir.: us Copy and WIN : http://ow.ly/KNICZ