HOŞGELDİNİZ!.
Ceyhan Maden.

Kars

Kars (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

 
Git ve: kullan, ara
Kars ili
Kars ilinin konumu
Kars ilinin konumu
Genel bilgiler
Bölge Doğu Anadolu Bölgesi
Yüzölçümü 9.442 km²
Nüfus 312.205[1]
― Şehir nüfusu 134.726[1]
― Köy nüfusu 177.479[1]
Nüfus yoğunluğu 35 kişi/km²
Plaka kodu 36
Alan kodu 0474
Vali Mehmet Ufuk Erden
Valilik internet sayfası kars.gov.tr
Kars kalesinden genel bir görünüm
Bu madde Kars il sınırları içindeki tüm bölgeyi kapsamaktadır. İlin merkezi için Kars sayfasına gidiniz.

Kars ili, Doğu Anadolu Bölgesi'nin kuzeydoğusunda yer almaktadır. İdari merkezi aynı adlı Kars şehridir. Kars ilinin 7 ilçesi, 10 belediyesi ve 384 köyü vardır. Yüzölçümü 9.442 km²'dir. Nüfusu ise 312.205'tir (2007 yılı adrese dayalı nüfus sayımı).

Konu başlıkları

[gizle]

Coğrafya [değiştir]

Coğrafi Konumu [değiştir]

Kars ili, Doğu Anadolu Bölgesi'nin, Erzurum - Kars Bölümü'nde yer alır. Kuzeyinde; Ardahan'la, doğusunda; Ermenistan'la, güneyinde; Iğdır ve Ağrıyla, batısında ise Erzurum'la çevrilidir.

Coğrafi Şekilleri [değiştir]

Rakımı ortalama 2000 m'yi bulan Kars ili topraklarının büyük bölümü yaylalardan oluşur. Akarsu vadileriyle yer yer parçalanan ilde yaylalar dalgalı düzlüklerden oluşur. Kars ilinde yer alan önemli yükseltiler şunlardır: Allahuekber Dağları, Kısır dağı, Akbaba, Aladağ ve Aşağıdağ. Aras Nehri ve Kura Nehri şehir topraklarından geçerek Hazar Denizi´ne dökülmektedir.

İklimi ve Bitki Örtüsü [değiştir]

Kars ilinde karasal iklim hakimdir. Kışları kurak, yazları ise yağışlı geçen ilde kışın sıcaklıklar -39 °C'ye kadar düşer. Karla kaplı gün sayısı 120'den fazladır. Bu ildeki iklim tipi diğer doğu illerine göre farklılıklar göstermektedir. Örnek olarak en çok yağışın yaz mevsiminde yağdığı gösterilebilir. Kars ili dahilinde yaz aylarında ilçeden ilçeye sıcaklık farklılıkları gözlemlenmektedir. Örneğin Akyaka, Arpaçay, Digor ve Kağızman ilçeleri, merkez ilçe başta olmak üzere Sarıkamış, Selim ve Susuz'dan daha sıcak olur.

Aylar Oca Şub Mar Nis May Haz Tem Ağu Eyl Eki Kas Arl
Ort.En Yüksek °C 8.4 8.8 18.8 24.0 27.0 31.4 35.4 35.4 32.6 26.8 19.0 13.2
Ort.En Düşük °C -31.6 -33.1 -30.2 -18.4 -6.0 -2.8 1.8 1.6 -3.8 -15.8 -29.4 -30.4
Bu şema merkez ilçe bilgilerini kapsamaktadır. Kaynak: [2]


Yaşanan sert iklim koşullarından ötürü il genelinin doğal bitki örtüsü bozkırdır. Ormanlar, dağların yüksek kesimlerine kadar çıkar. 'Sarıkamış Ormanları' buna bir örnektir. İl genelindeki yayla ve platoların çayırlarla kaplanması sayesinde yayla hayvancılığı büyük önem taşımaktadır. Yörede Dünya'nın başka hiçbir yerinde yetişmeyen nadir bitki türleri bulunmaktadır[3].

Tarih [değiştir]

Paleolitik Dönemden Selçuklulara [değiştir]

Kars ili topraklarının tarihi, yapılan birçok arkeolojik kazı çalışmalarında yaklaşık iki milyon yıl öncesinde yaşanan Yontma Taş Devri'ne uzandığı görünmektedir[4]. Bu devirdeki dönemlerden kalma şölyen-aşölyen tipte işlenmiş el baltalarına Susuz ilçesinde, Cilavuz Deresi düzlüklerinde rastlanmıştır. Ağzıaçık Suyu'nun batısında kalan düzlüklerde ve Ani şehrinde el baltaları ve büyük yongalar bulunmuştur. Özellikle, Yazılıkaya mağaralarında bulunan duvar resimleri insanların yörede avcılık ve toplayıcılıkla uğraştıklarını ortaya koymaktadır. Bu resimlerde dağ keçileri, geyik ve eşek figürleri çizilmiştir[5]. İ.Ö. 9. yüzyılda Urartu Krallığı'nın sınırları dahilinde olan il, İ.Ö. 7. yüzyılda Kimmerler ve İskitler'in istilalarına uğradı. Bu asrın ardından önce Medler'in daha sonra da Persler'in egemenliğine geçen topraklarda, İ.Ö. 1. yüzyılda Ermeni Tigranlar´ın hakimiyeti sürdü. Daha sonra Roma İmparatorluğu´nun yönetimine giren yöre sonra sırasıyla; Partlar, Arakslılar, Sasaniler, Bizanslılar ve Araplar'ın eline geçti. Bu topraklar 11. yüzyılda tekrar Bizanslılar daha sonra Selçuklular ve Gürcüler'in yönetimine geçti. Anadolu Selçukluları ve Gürcüler arasında el değiştiren yöre, 1239'da Moğollar'ın, daha sonra sırayla Altınordu Devleti, Karakoyunlu, Timur ve yine Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Safevi yönetiminde kaldı.

Osmanlı İmparatorluğu Dönemi [değiştir]

1534 yılında Kanuni Sultan Süleyman tarafından Osmanlı Devleti´ne katıldı. Kars 19. yüzyıla kadar birçok kez Ruslar ve İranlılar'ın saldırısına uğradı. Bu yüzyılda Ruslar ve Osmanlılar arasında el değiştiren yöre, 1877 yılında Ruslar tarafından alındı. 1918'de Bolşevik İhtilali'nin ardından yapılan Brest-Litovsk Antlaşması ile Osmanlılara bırakıldı. Kısa bir süre sonra, önce Ermeni egemenliğine giren yöreyi daha sonra İngilizler ele geçirdi. Kars'ı daha sonra Ermeniler'e ve Gürcüler'e bırakan İngilizler buradan çekildi.

Türkiye milli mücadelesi esnasında Kars ili [değiştir]

Kars, Kurtuluş Savaşı'yla 30 ekim 1920'de kurtarıldı. Kars halkının milli mücadelede gösterdiği fedakarlıktan ötürü şehre Gazi ünvanı verildi. 1921 yılında yapılan Moskova ve Kars Antlaşması ile yeni sınırlarına kavuşan Kars, Cumhuriyet'in ilanından sonra il yapıldı.

Cumhuriyet Dönemi [değiştir]

Ekonomi [değiştir]

Tarım ve hayvancılık [değiştir]

Kars ili ekonomisi büyük bir oranda tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Kars ili arazisinin %34,7'si tarım arazisidir[6]. İl genelinde başta hububat (buğday, arpa) üretimi olmak üzere yem bitkileri ve endüstri bitkileri yetiştirilmektedir. En çok üretilen ürün buğdaydır. Yıllık üretim 234.631 tonun üzerindedir. Bunu 170.984 tonla arpa ve 74.400 tonla şeker pancarı izlemektedir. İl genelinde en çok üretilen ürünlerden olan tahıllardır. Bunda ilin iklim yapısı, yer şekilleri ve coğrafi konumunun büyük etkisi vardır. Bu ürünlerin dışında başta Digor ve Kağızman ilçeleri olmak üzere meyve ve sebze üretimi de yapılmaktadır. Meyve üretiminde başı kayısı, elma ve ceviz çekmektedir. İl genelinde en çok yetişen sebzeler ise sırasıyla beyaz lahana, soğan ve taze fasulyedir.

Kars ili kırsalındaki en temel ekonomik sektör hayvancılıktır. Çayır ve mera arazileri %39,2 ile tarımsal araziden daha geniştir. Bu oranın büyük oluşu ilde özellikle küçük ve büyükbaş hayvancılığının gelişimine büyük katkı sağlamaktadır. 2005 yılı itibarı ile il genelinde 350.969 koyun, 332.071 sığır, 28.751 keçi, 19.107 tek tırnaklılar ve 202 manda bulunmaktadır. Bunun dışında özellikle arıcılık başta olmak üzere kümes hayvancılığı ve bu hayvanların sayısı ve ürettikleri bal ve yumurta sayılarıda il halkının geçimine katkı sağlamaktadır[7]. Kaşar ve bal haricinde üretilen hayvansal ürünler pazarlanmamaktadır. Bu ürünler sadece aile ihtiyaçlarını karşılamaktadır[8].

Sanayi [değiştir]

Kars ilindeki yatırım azlığı sebebiyle bu il 1968 tarihinde Birinci Derecede Kalkınmada Öncelikli Yöre olarak ilan edilerek bundan sonraki on yıl içersinde sanayi tesislerinin açılması gerçekleşmiştir. Bugün il genelinde altı büyük sanayi tesisi mevcuttur. Bu tesisler şunlardır:

  • Kağızman Kristal Tuz Rafinerisi
  • Kars Şeker Fabrikası A.Ş.
  • Kars Yem Fabrikası A.Ş.
  • Kars Et Kombinası
  • Kars Çimento Sanayi Ticaret A.Ş.
  • Sarıkamış Ayakkabı Fabrikası
  • Üçyıldız Değirmen Taşı Fabrikası

Bunun dışında Kars Organize Sanayi Bölgesi'nde ve Küçük Sanayi Sitesi'nde irili-ufaklı işletmeler vardır[9]. Elde edilen sütten yapılan süt ürünlerinden en önemlisi olan kaşar Zavod[10] adı verilen mandıralarda işlenir. Kars Kaşarı adı verilen bu ürün İzmir Enternasyonal Fuarı'nda 1937 yılından 1950'ye kadar gravyer ve beyaz peynir ile birlikte Türkiye Birincilik Ödülü'nü almıştır[11].

Ticaret [değiştir]

Kars halkının büyük bir kısmı geçimini tahıl tarımı ve geleneksel mera hayvancılığı ile sağlamaktadır. Hayvancılık genellikle küçük aile işletmeciliği şeklinde ve aile ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapılmaktadır. Bu üretimden doğan ürünlerin büyük kısmı bu aileler tarafından tüketilmektedir.

Kars ili genelinde 2005 yılı itibarı ile yüzbinlerce büyük ve küçükbaş ve binlerce tek tırnaklı hayvan bulunmaktadır. Bunun dışında 44.296 arı kovanı olup yıllık ortalama 1058,63 ton bal üretilmektedir.[12] 3000 ton beyaz peynir, 5000 ton kaşar peyniri ile 112.000 ton süt üretilmektedir. Bitkisel üretimde ise tahıl ürünleri başta gelmektedir. Kars'ta sanayi kesimi Gayri Safi Yurtiçi Hasılasından yaklaşık binde 6 pay almaktadır. İl genelindeki sanayi tesisleri ağırlıklı olarak hayvansal ve tarımsal ürünleri işletmektedir. İl geneli mevcut sanayi kuruluşları; şeker, ayakkabı, yem, çimento, et, değirmen taşı, süt ürünleri, mobilya, tuz, bordür ve parke gibi alanlarda faaliyet göstermektedir[13]. Son zamanlarda ildeki turizm sektörü de gelişmektedir[14].

Altyapı [değiştir]

Eğitim [değiştir]

Sağlık [değiştir]

Ulaşım [değiştir]

Kars, Kuzeydoğu Anadolu'da ulaşım ağının kesiştiği noktada yer almaktadır. İle kara, demir ve havayolu ile ulaşmak mümkündür. Kars merkeze 6 km. uzaklıktaki havalimanına hergün Atatürk Havalimanı ve Sabiha Gökçen Havalimanı'ndan yani İstanbul'dan ve Ankara'dan, haftanın bazı günlerinde ise İzmir'den ulaşım sağlanmaktadır[15].

Haberleşme [değiştir]

Medya [değiştir]

Kars ili genelinde sadece Serhat TV adlı bir tane yerel televizyon yayın yapmaktadır. Bunun dışında ulusal bazda hizmet veren bazı haber ajanslarınında -İhlas Haber Ajansı, Cihan Haber Ajansı ve Doğan Haber Ajansı- il temsilcilikleri bulunmaktadır. Ayrıca, il genelinde yayımlanıp basılan birçok gazete ve radyo hizmeti veren istasyonlar bulunmaktadır.

Yerel Gazeteler:

  • Kardelen Haber
  • Serhat Kars
  • Hüryurt
  • Denge
  • Ölçek
  • Bora
  • Önder
  • Çağdaş Kars
  • Kars Postası
  • Siyasal Birikim
 

Radyo İstasyonları:

Yerel yönetim [değiştir]

Milletvekilleri [değiştir]

Yapılan son Genel Seçimler´de yani 22 Temmuz 2007 gününde Kars halkı üç milletvekilini Türkiye Büyük Millet Meclisi´ne gönderdi. Bu milletvekilleri ve partileri şöyledir[16]:

Kars Valisi ve belediye başkanları [değiştir]

  • Merkez ilçe ve diğer ilçelerin Belediye Başkanları
  • Belde Belediye Başkanları:
    • Dağpınar Bld. Bşk.: Ayhan Erkmen (Demokratik Toplum Partisi)
    • Koçköyü Bld. Bşk.: Ağabey Vergül (Adalet ve Kalkınma Partisi)

Kardeş şehirler [değiştir]

Kars ili sınırlarında yer alan yerleşim yerlerinden sadece merkez ilçenin kardeş şehirleri vardır. Bu kentler şunlardır:

Kültür [değiştir]

Gelenekler [değiştir]

Kars ili gelenekleri il merkezindeki geleneklerle büyük benzerliğe sahiptir.

Festivaller [değiştir]

İl genelinde düzenlenen bazı festivaller aşağıda listelenmiştir.

  • Kars Kafkas Kültürleri Festivali [23]
  • Uluslararası Altın Kaz Film Festivali [24]
  • Avrupa Filmleri Festivali-Gezici Festival [25]
  • Murat Çobanoğlu Aşıklar Bayramı [26]
  • Kaşar Festivali [27]

Turizm [değiştir]

Kaynaklar [değiştir]

  1. ^ a b c TÜIK
  2. ^ http://www.meteor.gov.tr/2006/tahmin/tahmin-iller.aspx?m=KARS meteor.gov.tr
  3. ^ http://www.kars.bel.tr/kars.php?icerik_id=65
  4. ^ Temel Britannica Ansiklopedisi, cilt 10, Kars maddesi. ISBN 975-7760-02-01
  5. ^ http://www.kars.gov.tr/kars_toncesi.html
  6. ^ http://www.karstarim.gov.tr/taryapi.asp#arazi
  7. ^ http://www.karstarim.gov.tr/taryapi.asp#arazi
  8. ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/Kars#Tar.C4.B1m_ve_hayvanc.C4.B1l.C4.B1k_sekt.C3.B6r.C3.BC
  9. ^ http://www.kars.gov.tr/kars_snycumd.htm
  10. ^ Temel Brittanica Ansiklopedisi, cilt 10, Kars maddesi, sayfa 75
  11. ^ http://www.karsardahanigdir.net/karskasari.htm
  12. ^ http://www.karstarim.gov.tr/taryapi.asp#hayvansal
  13. ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/Kars Kars'taki fabrikalar
  14. ^ http://www.kars.gov.tr/kars_ticaret.html
  15. ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/Kars Kars'ta ulaşım
  16. ^ http://www.genelsecimsonuclari.com/index.asp?id=36&il=KARS/ 2007 Genel Seçim Sonuçları (Kars)
  17. ^ a b http://www.zeyneporal.com/yazilar/2005/16052005_1.htm
  18. ^ http://www.tarihikentlerbirligi.org/icerik/icerik.asp?ID=22
  19. ^ http://arsiv.zaman.com.tr/2001/05/20/dogu/dogu.htm
  20. ^ http://www.kars.bel.tr/haberler_yorumla.php?haber_id=233&kat_id=14
  21. ^ http://hurarsiv.hurriyet.com.tr/goster/haber.aspx?id=300160&yazarid=20
  22. ^ http://www.oncevatan.com.tr/Detay.asp?yazar=21&yz=7790
  23. ^ http://www.kenthaber.com/Arsiv/Haberler/2006/Eylul/08/Haber_164050.aspx
  24. ^ http://www.haberler.com/kars-uluslararasi-altin-kaz-film-festivali-haberi/
  25. ^ http://www.festivalonwheels.org/TR/BelgeGoster.aspx?F6E10F8892433CFF71BE64510F6C8BC9782D5F4001E6D616
  26. ^ http://tr.wikipedia.org/wiki/Murat_%C3%87obano%C4%9Flu
  27. ^ http://www.aksiyon.com.tr/detay.php?id=12495

Dış bağlantılar [değiştir]


ziyaretçinin IP adresini gösterir:54.161.168.87 ziyaretçinin tarayıcısının ne olduğunu gösterir: CCBot/2.0 (http://commoncrawl.org/faq/) ziyaretçinin hangi alt sayfada olduğunu gösterir: http://hasanorenmaden.tr.gg/Kars.htm alt sayfanın başlığını gösterir: Kars en son görülen web sitesinin alanını gösteren haneyi gösterir (für frame yönlendirmesi mevcut olan sayfalarda etkilidir: sayfanın bugünkü tıklanma sayısını gösterir: 100 sayfanın bugünkü ziyaretçi sayısını gösterir: 31 sayfanın toplam tıklanma sayısını gösterir: 227414 sayfanın toplam ziyaretçi sayısını gösterir: 83336 ziyaretçinin bulunduğu "ülke kodunu" gösterir. Almanya'da bulunan bir ziyaretçinin "ülke kodu" mesela "de"dir: us ziyaretçinin bulunduğu ülkenin büyük boy bir resmini gösterir.: us Copy and WIN : http://ow.ly/KNICZ