HOŞGELDİNİZ!.
Ceyhan Maden.

Hatay

Hatay (il)

Vikipedi, özgür ansiklopedi

 
Git ve: kullan, ara
Hatay ili
Hatay ilinin konumu
Hatay ilinin konumu
Genel bilgiler
Bölge Akdeniz Bölgesi
Yüzölçümü 5.403[1] km²
Nüfus 1.413.287[2]
― Şehir nüfusu 683.991[2]
― Köy nüfusu 729.296[2]
Nüfus yoğunluğu 256,6 kişi/km²
Plaka kodu 31
Alan kodu 0326
Vali Nusret Miroğlu
Valilik internet sayfası hatay.gov.tr

Hatay, Türkiye Cumhuriyeti'nin en güneydeki ilidir. Akdeniz'in doğu şeridinde 35° 52' - 37° 4' kuzey enlemleri ile 35° 40' - 36° 35' boylamları arasında yer alan Hatay'ın doğusunda ve güneyinde Suriye, batısında Akdeniz, kuzeybatısında Adana, kuzeyinde Osmaniye ve kuzeydoğusunda Gaziantep bulunur. Toplam nüfusu 1.413.287'tür.[2]

Konu başlıkları

[gizle]

Tarih [değiştir]

Hatay Türkiye'nin en önemli eski yerleşim yerlerinden biridir. Yapılan arkeolojik araştırmalarda milattan önce 100.000 ile 40.000 yılları arasına tarihlenen bulgulara ulaşılmıştır. İl toprakları ilk Tunç Çağından itibaren Akat Beyliği ve M.Ö. 1800-1600 yıları arasında Yamhad Krallığına bağlı bir beyliğin sınırları içerisinde yer almıştır. Daha sonra M.Ö. 17. yüzyıl sonlarında Hititler'in ve M.Ö. 1490 yıllarında Mısır'ın egemenliğine girmiştir. Ardından Urartular, Asurlular ve Persler'in egemenliğine girdi.

M.Ö. 300 yılında Antakya kurulmuş ve kent hızla gelişmiştir. Kent M.Ö. 64 yılında Roma İmparatorluğu'na katılmış ve imparatorluğun Suriye eyaletinin başkenti olmuştur. İslam ordusu tarafından fethedilmiş, Emevi ve Abbasi egemenliğinde kalmıştır. Daha sonra 877'de Tolunoğulları'nın fethettiği topraklar sırayla Ihşitler ve Selçuklular tarafından yıkılan Halep merkezli Hamdanoğulları (Beni Hamdan/Hamdânîler) egemenliğine girdi. 969 yılında Bizans İmparatorluğunun topraklarına katılan il 11-12.yüzyıllarda Haçlı Seferleri sırasında da önemli rol oynamıştır. Antakya Memlûk Devleti tarafından Haçlıların elinden alınmıştır(18 Mayıs 1268).

Osmanlı İmparatorluğu dönemi [değiştir]

1516'da Yavuz Sultan Selim bu toprakları ele geçirmiş ve Osmanlı İmparatorluğu dönemi başlamıştır. Memlûk Devletinden zapt edilen Antakya, Osmanlı İmparatorluğu'nda önce Halep'e bağlı bir sancak ve daha sonra kaza olarak yönetilmiştir. Bu dönemde Antakya, Asi Nehri ile Habib Neccar Dağı arasındaki dar ve meyilli alanda, 1,5-2 km²'lik bir alan üzerine yerleşmiş orta büyüklükte bir şehirdi. Osmanlı İmparatorluğu'nun Hatay'daki hakimiyeti 1918 yılına kadar devam etti.

Hatay Cumhuriyeti dönemi [değiştir]

Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, 23 Haziran 1939'da ilhak kararınının almasının ardından Hatay'da
Ana madde: Hatay Cumhuriyeti

Mondros Mütarekesinden sonra Fransız işgaline uğrayan ve 1921 yılında Türkiye Cumhuriyeti sınırları dışında kalan Antakya, İskenderun ve havalisinde İskenderun Sancağı adıyla bir yönetim kuruldu. 2 Eylül 1938'de bu Sancak'ta kurulan "Hatay Cumhuriyeti"nin Cumhurbaşkanı Tayfur Sökmen, başbakanı Abdurrahman Melek, Meclis Başkanı Abdülgani Türkmen, milli marşı İstiklâl Marşı olmuştur.

Hatay Devlet Meclisi 23 Haziran 1939 yılında Türkiye Cumhuriyeti'ne ilhak kararı alınmıştır. 23 Temmuz 1939'da "Hatay" adıyla bir vilâyet olarak Türkiye Cumhuriyeti'ne katılmıştır.

Kültür [değiştir]

Saint Pierre Kilisesi, Antakya'nın iki kilometre kuzeydoğusunda, Reyhanlı karayolu üzerinde, Habib-i Neccar Dağı'nın uzantısı olan Haç Dağı'nın eteğindedir.

Tarihi ve turistik mekanlar açısından da zengin olan ilde dünyanın ikinci büyük mozaik kolleksiyonunu barındıran Hatay Arkeoloji Müzesi bulunmaktadır. Dünyanın ilk mağara kiliselerinden biri olan Sempiyer Kilisesi Hıristiyanlarca hac yeri olarak kabul edilmekte ve her yıl burada 29 Haziran günü Katolik Kilisesince ayin düzenlenmektedir.

Çok uzun bir süre boyunca bir arada yaşamayı öğrenmiş etnik kökenleri, dinleri farklı birçok topluluğa ev sahipliği yapan Hatay ili UNESCO barış kenti seçilmiştir. Çokkültürlü yapısını tarih boyunca korumuş olan ilde aynı ulusa mensup birden fazla dini cemaat bulunmaktadır. En büyük nüfusa sahip Alevi Araplar ve Sünni Türklerin yanında, Alevi Türkler, az da olsa Sünni Araplar, Hristiyan Ortodoks ve Hristiyan Protestan Araplar, Maruni Araplar, museviler ,Ermeniler ve diğer küçük topluluklar Hatay'ın çokkültürlü yapısının dinamiklerini oluştururlar.

Ekonomi [değiştir]

Hatay'ın ekonomisi tarım, sanayi ve ticarete dayanır.

İskenderun Körfezi'nde bulunan İskenderun Demir ve Çelik işletmesi, Türkiye'nin kuruluş tarihi itibari ile üçüncü, uzun mamul üretimi açısından ise en büyük entegre tesisidir.

Nüfus [değiştir]

İl nüfusu 2007 sayımına göre 1.386.224 kişidir. Bu nüfusun 681.665'i şehirlerde, 704.559'u köylerde yaşamaktadır. Kilometrekareye düşen nüfus yoğunluğu 256,6'dır. Nüfus artış hızı yaklaşık olarak %1.2'dir.

İlçe Şehir nüfusu[3] Köy nüfusu[3] Toplam nüfus[3]
Antakya 186.243 229.067 415.310
Altınözü 8.171 53.152 61.323
Belen 20.303 5.953 26.256
Dörtyol 66.082 74.435 140.517
Erzin 30.035 8.883 38.918
Hassa 9.117 44.903 54.020
İskenderun 177.294 129.300 306.594
Kırıkhan 70.543 29.323 99.866
Kumlu 5.452 7.758 13.210
Reyhanlı 60.073 22.318 82.391
Samandağ 42.012 82.818 124.830
Yayladağı 6.340 16.649 22.989

Eğitim [değiştir]

2007 yılının istatistiklerine göre ilde 16 anaokulu; 147 lise, meslek lisesi, Anadolu lisesi ve dengi okul; ve 635 ilköğretim okulu bulunmaktadır.[4] İlköğretim okullarında 9.045 öğretmen 232.191 öğrenciye, liselerde ise 3.325 öğretmen 56.841 öğrenciye eğitim vermektedir.[4] Bu verilere göre ilköğretim okullarında öğretmen başına ortalama 25.7 öğrenci, liselerde ise öğretmen başına ortalama 17.1 öğrenci düşmektedir.

İlin yüksek öğretim merkezi 10 Kasım 1992'de faliyete geçen Mustafa Kemal Üniversitesi'dir. Üniversite kurumları dokuz fakülte (eğitim, fen edebiyat, güzel sanatlar, iktisadi ve idari bilimler, mühendislik mimarlık, su ürünleri, tıp, veterinerlik, ziraat), üç enstitü (fen bilimleri, sağlık bilimleri, sosyal bilimler), dört yüksekokul (beden eğitimi, sağlık, sivil havacılık, turizm işletmeciliği ve otelcilik), yedi meslek yüksekokulu ve sekiz araştırma ve uygulama merkezinden oluşmaktadır. 2006-2007 öğretim yılı itibarıyla üniversitede 708 akademik personel, 575 idari personel ve 14.439 öğrenci bulunmaktadır.[5]

Spor [değiştir]

Hatay'ın Türkiye Futbol Federasyonu 2. Lig'de oynayan İskenderun D.Ç ve 3. Lig'de oynayan Hatayspor olmak üzere iki profesyonel futbol kulübü vardır.

Yerel basın ve medya [değiştir]

Hatay'da yayımlanan Hatay, Hatay Kent, Antakya, Özyurt, Atayurt Güney, İskenderun, Demokrat, EkoGündem, Ses, Görüntü, Vatan, Esin, Yankı, 8.Gün, Çağ ve Hür Haber adlı birçok yerel gazete bulunmaktadır. İlde ayrıca dört yerel televizyon kanalı (Hatay TV, Hatay Radyo Televizyon, Mega TV, Güney TV) ve birçok yerel radyo (Mega FM 97,7, Radyo Şok 92.5, Mavi Radyo 94.5,Vivaldi Fm 99.0,Radyo Hatmar 102.5,Süper Show Radyo 97.3) yayın hayatını sürdürmektedir.

Coğrafya [değiştir]

Bakras Kalesi, Antakya-İskenderun yolunun 27. kilometresi üzerinde bulunan Bakras Köyü'nün üst tarafındadır.
Antakya çarşısı

İlin Antakya, Altınözü, Belen, Dörtyol, Erzin, Hassa, İskenderun, Kırıkhan, Kumlu, Reyhanlı, Samandağ ve Yayladağı olmak üzere 12 ilçesi vardır.

Akdeniz'deki önemli bir liman şehri olan İskenderun ve merkez ilçesi Antakya, ilin en büyük iki yerleşim yeridir.

Yüzölçümü [değiştir]

İl topraklarının yüzölçümü 5.350 kilometrekaredir.

İlçe Yüzölçümü (km²)[6] İl yüzölçümüne oranı (%)
Antakya 689 13
Altınözü 357 7
Belen 197 3
Dörtyol 580 10
Erzin 298 6
Hassa 495 9
İskenderun 759 14
Kırıkhan 688 13
Kumlu 186 3
Reyhanlı 406 8
Samandağ 382 7
Yayladağı 366 7

Dağ ve tepeler [değiştir]

İl topraklarının %46'sını dağlar, %33'ünü ovalar oluşturur. İl topraklarının en önemli yükseltisini kuzey-güney hattında uzanan Nur Dağları (Gavur Dağları ve Amanos Dağları olarak da bilinir) oluşturur. Bu sıradağların en yüksek noktası ise Mığırtepe'dir (2.240 metre). Diğer önemli yükseltiler Ziyaret Dağı ve Keldağ'dır (1739 metre).

Dağ / tepe Yükseklik (m)[7] Bulunduğu ilçe Üzerinde bulunduğu sıradağ
Akkaya Tepe 1.839 Hassa Amanos
Akoluk Tepe 1.324 Antakya Amanos
Amanos (Nur) Dağları 1.500 Hatay Amanos
Baytar Tepe 1.581 Samandağ Amanos (Musa Dağı)
Bozdağ (Mığır Tepe) 2.240 Erzin Amanos
Çağşak Tepe 1.643 İskenderun Amanos
Çobandede Tepe 1.722 İskenderun Amanos
Daz Tepe 1.795 İskenderun Amanos
Elmadağ 660 Belen Amanos
Göksivri Tepe 1.234 Samandağ Amanos (Musa Dağı)
Habib-i Neccar Dağı 500 Antakya Keldağ
İkiztepeler 1.668 Samandağ Amanos
İşaret Tepe 1.773 Samandağ Amanos
Kabaağaç Tepe 1.626 Samandağ Amanos
Keldağ (Akra) 1.729 Yayladağı Keldağ
Kızıldağ Tepe 1.700 Dörtyol Amanos
Koçağız Tepe 1.281 Samandağ Musa Dağı
Kökürün Tepe 1.731 Hassa Amanos
Kuşçu Tepe 2.076 Hassa Amanos
Malatya Tepe 507 Antakya Habib-i Neccar
Musa Dağı 1.230 Samandağ Amanos
Sincer Tepe 1.560 Antakya Amanos
Ziyaret Dağı 1.235 Yayladağı Keldağ

Ovalar [değiştir]

Amik Ovası ilin en önemli düzlüğüdür ve bu topraklarda tarım oldukça gelişmiştir. Diğer önemli düzlükler Dörtyol Ovası, Arsuz, Payas, İskenderun ve Erzin Ovası'dır.

Akarsular [değiştir]

Hatay'ın en önemli akarsuyu olan Asi Nehri, Lübnan Dağları ve Anti-Lübnan Dağları arasındaki Bekaa Vadisi'nde kaynayan akarsuların birleşmesiyle oluşur, Suriye topraklarından geçerek ilin güneydoğu sınırlarından girer ve Samandağ yakınlarında delta oluşturarak Akdeniz'e dökülür. Asi Nehri Nil ile beraber ters akış yönüne sahip iki akarsudan biridir.

Baraj ve göller [değiştir]

Hatay'da sulama amacı ile Karasu Çayı üzerinde inşa edilen Tahtaköprü Barajı, Karasu Çayı üzerinde inşa edilen Yayladağı Barajı ve Beyazçay üzerinde inşa edilen Yarseli Barajı bulunmaktadır.

Amik Ovası'nın orta kısımlarında yer alan Amik Gölü, 1970li yıllarda tamamen kurutulmuş ve tarıma açılmıştır. Diğer önemli göller ise Gölbaşı ve Yenişehir Gölü'dür.Bunların yanında Yayladağı yolu üzerinde Kızılgöl'de vardır.Bu göl yazları kurur kışlar ise göl su ile dolar.

Madenler [değiştir]

Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü'nün yaptığı araştırmalara göre il genelinde altın, aluminyum, asbest, demir, dolomit, fosfat, kireçtaşı, krom, manyezit ve mermer rezervleri bulunmaktadır.[8]

İklim [değiştir]

İlin büyük kesimi Akdeniz ikliminin etkisi altındadır. Ancak yükselti ve karasallığa bağlı olarak çeşitli farklılıklar da mevcuttur. Genel olarak kışlar ılık ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer. Yıllık yağış tutarı il merkezi Antakya'da 1.173,4 milimetre, İskenderun'da 785 milimetre, Dörtyol'da ise 1.022 milimetre civarındadır.[9]

Yönetim [değiştir]

Nusret Miroğlu 27 Nisan 2008 tarihinde Hatay valisi olarak atanmıştır. 2007 genel seçimleri sonucu Hatay'ı temsilen Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne Adalet ve Kalkınma Partisi'nden beş milletvekili (Sadullah Ergin, Orhan Karasayar, Mustafa Öztürk, Abdülhadi Kahya, Fevzi Şanverdi), Cumhuriyet Halk Partisi'nden üç milletvekili (Fuat Çay, Gökhan Durgun, Abdulaziz Yazar) ve Milliyetçi Hareket Partisi'nden iki milletvekili (Süleyman Turan Çirkin, İzzettin Yılmaz) seçilmiştir.

Ulaşım [değiştir]

Araç türü Araç sayısı (Mart 2008)
Otomobil 93.745 [10]
Minibüs 9.492 [11]
Otobüs 2.680 [12]
Kamyonet 29.315 [13]
Motorsiklet 109.533 [14]
Özel amaçlı taşıtlar 542 [15]
Traktör 16.246 [16]

Popüler kültürde Hatay [değiştir]

Kaynakça [değiştir]

  1. ^ Hatay Valiliği, URL erişim tarihi: 28 Mayıs 2008.
  2. ^ a b c d Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  3. ^ a b c Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  4. ^ a b Hatay İl Milli Eğitim Müdürlüğü, URL erişim tarihi: 28 Mayıs 2008.
  5. ^ Mustafa Kemal Üniversitesi, URL erişim tarihi: 28 Mayıs 2008.
  6. ^ Hatay Valiliği, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  7. ^ Hatay Valiliği, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  8. ^ Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü, URL erişim tarihi: 28 Mayıs 2008.
  9. ^ Hatay İl Jandarma Komutanlığı, URL erişim tarihi: 28 Mayıs 2008.
  10. ^ Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  11. ^ Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  12. ^ Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  13. ^ Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  14. ^ Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  15. ^ Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.
  16. ^ Türkiye İstatistik Kurumu, URL erişim tarihi: 29 Mayıs 2008.

Dış bağlantılar [değiştir]

Konuyla ilgili diğer Wikimedia sayfaları :

Commons'da Hatay (il) ile ilgili çoklu ortam dosyaları bulunmaktadır.

VikiKaynak'ta Hatay (il) ile ilgili belge kayıtları bulunmaktadır.

 

Hatay Haritası Hatay ilinin ilçeleri Türk Bayrağı

Antakya | Altınözü | Belen | Dörtyol | Erzin | Hassa | İskenderun | Kırıkhan | Kumlu | Reyhanlı | Samandağ | Yayladağı


ziyaretçinin IP adresini gösterir:54.166.89.187 ziyaretçinin tarayıcısının ne olduğunu gösterir: CCBot/2.0 (http://commoncrawl.org/faq/) ziyaretçinin hangi alt sayfada olduğunu gösterir: http://hasanorenmaden.tr.gg/Hatay.htm alt sayfanın başlığını gösterir: Hatay en son görülen web sitesinin alanını gösteren haneyi gösterir (für frame yönlendirmesi mevcut olan sayfalarda etkilidir: sayfanın bugünkü tıklanma sayısını gösterir: 568 sayfanın bugünkü ziyaretçi sayısını gösterir: 104 sayfanın toplam tıklanma sayısını gösterir: 228392 sayfanın toplam ziyaretçi sayısını gösterir: 83578 ziyaretçinin bulunduğu "ülke kodunu" gösterir. Almanya'da bulunan bir ziyaretçinin "ülke kodu" mesela "de"dir: us ziyaretçinin bulunduğu ülkenin büyük boy bir resmini gösterir.: us Copy and WIN : http://ow.ly/KNICZ