HOŞGELDİNİZ!.
Ceyhan Maden.

Harzemşahlar Devleti

Harezmşahlar Devleti

Vikipedi, özgür ansiklopedi

(Gregoryen Kilisesi sayfasından yönlendirildi)
Git ve: kullan, ara

Harzemşahlar

خوارزميون
Khwārezmshāhiyān
Harezmşahlar
1077 – 1231

Flag of

"1969 TRT Türk Tarihi Takvimi"ne göre
"Harezmşahlar" bayrağı

Location of
Harzemşahların 1190'den 1220 kadar sınırları
Başkent Gurganci
Resmi dili Farsça
Dini Sünni İslam
Yönetim Monarşi
Han
 - 1097-1128 Kutbuddin Muhammed Harezmşah
 - 1220-1231 Celaleddin Harezmşah
Tarih  
 - Kuruluş tarihi 1077
 - Yıkılış tarihi 1231
Moğol istilası öncesi Avrasya

Harezmşahlar Devleti (Farsça: خوارزمشاهیان Khwārezmshāhiyān), Orta Asya'da Harezm bölgesinde Muhammed Harzemşah tarafından kurulan bir devlettir.Bu devlet Büyük Selçuklu Devleti'ni yıkmıştır.

Amuderya bölgesi Orta Çağ'da "Harezm" (Harizm) ve hükumdarlar "Harezmşah" olarak anılırdı. XI. yüzyılın sonlarına doğru bu bölgede kurulan devletine de Harezmşahlar adı verildi. Türkçe kolay söylenişiyle Harzemşahlar olarak ta bilinir.

Konu başlıkları

[gizle]

Tarihi [değiştir]

Öteden beri burada hüküm sürenlere "Harzemşah" denilmiştir.

Anış Tegin [değiştir]

Harzemşahlar sülâlesinin atası, Selçuklu Sultanı Melikşah'ın saray hizmetinde bulunan Anuş Tegin idi. Harzemşahlar sülâlesinin atası Anuş-Tegin, Begdili zümresine mensup bir kişidir.

Harzem devletinin doğuşu [değiştir]

Harzem bölgesinde Selçuklu devletine bağlı olarak merkezden atanan valilerle yönetilen bu eyalet Anuş Tekin zamanında serbest yaşamaya başlamışlardır. 1128’de Harzem valisi olarak atanan Atsız döneminde yarı bağımsızlık kazanmıştır.

Kutbuddin Muhammed [değiştir]

Anuş Tegin'in oğlu Kutbuddin Muhammed, Selçuklulara bağlı kalarak, "Harzemşah" unvanı ile bu bölgenin valiliğini üstlenmiştir.

Atsız dönemi [değiştir]

1141'de Büyük Selçuklular sultanı Ahmed Sencer'in Katvan Savaşında Kara Hıtay tarafından bozguna uğratılmasından istifade eden Atsız Selçuklulara karşı isyan etmiş ve 1142'de Horasan'a saldırarak Merv ve Nişabur'u işgal etmiştir. Ancak 1143 ve 1147'de Ahmed Sencer Atsız'a karşı cezalandırcı seferini düzenlemiş ve ikinci seferde Atsız yönetim merkezi olan Urgenç'i kaybederek teslim etmiştir. Başka bir kaynakta ise Oğuz ve Müslüman oldukları ve saray kökenli oldukları için Sencere bağlı kalmayı kabul ettileri yazmaktadir[1][2].

Atsız ve İl Arslan devirlerinde hem Irak Selçukluları hem de Kara Hıtay ila mücadele edildi. Nitekim İl Arslan, Sultan Sencer'in ölümü üzerine bağımsızlığını ilân etti.

Alaaddin Tekiş dönemi [değiştir]

Bu dönemde Irak, Azerbaycan, Karadenizin kuzeyi, Horasan ve Doğu Türkistan’ın bir bölümü ele geçirilmiştir. Alaaddin Tekiş kendisini Selçukluların devamı ve varisi olarak görmüş ve "Sencer" unvanını kullanmıştır. Abbasiler ile iyi ilişkiler kurmuş ve Batinilere karşı halifeyi savunmuşlardır. Bu yüzden Selçukluların varisi olan Harzemşahların yükselişleri Alaaddin Tekiş döneminde olmuştur.

Alaaddin Tekiş, önce Kara Hıtay'ı yendi ve 1194'te Rey'de III. Tuğrul Bey'in ordusunu yenerek Irak Selçukluları yok etmiş ve Batı İran'ı elde etmiştir.

Harzemşahlar kısa sürede sınırlarını Doğu Anadolu'dan Maverâünnehir'e kadar genişlettiler.

Alaaddin Muhammed dönemi [değiştir]

Alaaddin Tekiş’in oğlu olan Alaaddin Muhammed döneminde Kara Hitay ve Batı Karahanlılar ve Doğu Karahanlılar yok edildi. Gaznelileri yıkan Gurileri yok ederek bugünkü Pakistan ve Afganistan'ı topraklarına katmıştır. Alaaddin Muhammedin en büyük rüyası Çin'i ele geçirmekti[3].

Fakat bu dönemde Moğollar Çin'i alarak büyük güç haline gelmişlerdi. Siyaset gereği Moğol tehlikesini görmüş ve Moğollarla iyi geçinmeye çalışmıştır. Moğollarla ticaret anlaşması imzalamıştır.

Otrar Faciası ve Moğol İstilası [değiştir]

Bir Moğol ticaret kervanının Harzemşah valisi İnalcık tarafından yağmalanması ve geri kalanlarının da sakallarının yakılıp geri gönderilmesi yüzünden Moğollarla ilişkiler bozulmuştur; bu olay tarihe Otrar Faciası olarak geçmiştir. Kervanı yağmalatma sebebi; Moğol kervanındaki pahalı eşyalar ve değerli kervan mallarıydı.

1220'de bütün ülke Moğolları'nın istilâsına uğradı ve Harzem devletinin sonu hazırlanmıştır. Bundan sonra Orta Asya'da Moğol istilası başlamış; Türk Dünyası birikiminde ve medeniyetinde büyük tahriplere yol açmıştır.

Bazı kaynaklar ise Otrar Faciasın'da şehre yollanan kervanın farklı kışkırtma yöntemleri ile savaş çıkartmak için çabaladıklarını yazar.

Celaleddin dönemi [değiştir]

Alaaddin'in oğlu Celaleddin Harezmşah Afganistan'da Moğollara mücadele vererek güneye çekilmiş ve İndus Nehrini geçerek Hindistan'a girmiştir. Cengiz Han Moğol ovasına döndükten sonra Celaleddin İran'a dönüp Irak'tan Azerbaycan bölgesine girmiş ve 1225'te Atabeyliklerinden İl Denizlileri yok ederek Tebriz'i almıştır.

Yassı Çemen Savaşı [değiştir]

Ana madde: Yassı Çemen Savaşı

Celaleddin Azerbaycan'dan hareket ederek Gürcistan'ı işgal etmiş ve Güney Kafkasya'dan Doğu Anadolu'ya kadar topraklarını genişletmiştir. Ancak Celaleddin Doğu Anadolu'nun egemenliği üzerine Anadolu Selçuklular ve Suriye'yi hükümeden Eyyubiler ile çatışmıştır.

Böylece Celâleddin Harzemşah devletini yeniden toparlamak için uğraştıysa da başarılı olamadı. Ölümü üzerine Harzemşahlar Devleti tamamen ortadan kalktı.

Hanedanlığın Anadoluya Geçişi [değiştir]

Moğollardan kaçan halkın ve Harzem soylularının amacı Anadoluya sığınmaktı. Ancak politik çıkarlar Harzem hükümdarlığının yok olmasına neden olmuştur. Bunun yanında hanedanlıkla gelen halkın ve soyluların Selçukluya karıştığı düşünülmektedir [4].

Yayılma Alanı ve Kültürü [değiştir]

Devletin en parlak olduğu dönemde yayılma alanı İran, Güney Kafkasya, Dağıstan , Umman Denizi, Afganistan, Maveraünnehir, Harzem, Balkaş ile Aral Gölleri arasıdır. (5.000.000 km 2).

Harezmşahlar her yönüyle Büyük Selçuklu karakteri taşımaktadır. Sanat tarzları Selçuklu üslubundadır. Devletin yönetim organizsayonu Selçuklulara benzemektedir. Harezmşahlar, Orta Asyanın Moğol istilasından önce son gücü ve güçlü devlet olmuşlardır[5].[6].

Harzemşah Hükümdarları [değiştir]

Türk tarihi
İran tarihi
  1. Anuş Tekin (1077 - 1097)
  2. Kutbuddin Muhammed Harezmşah (1097 - 1128)
  3. Atsız Harezmşah (1128 - 1156)
  4. İl Arslan Harezmşah (1156 - 1172)
  5. Sultan Şah (1172-1193) Kuzey Horasan'ı yönetmişti.
  6. Alaaddin Tekiş Harezmşah (1172 - 1200)
  7. Alaaddin Muhammed Harezmşah (1200 - 1220)
  8. Celaleddin Harezmşah (1220 - 1231)

Soyağacı [değiştir]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Anuş Tekin
(1077-1097)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Kutbuddin
(1097-1127)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Atsız
(1127-1156)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
İl Arslan
(1156-1172)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Sultan Şah
(1172-1193)
 
Tekiş
(1172-1200)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Alaaddin
(1200-1220)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Celaleddin
(1220-1231)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Kaynakça [değiştir]

  1. ^ Aydın Taneri, Harezmşahlar, Türkiye Diyanet Vakfı yayınları, 1989, s. 15 vd.
  2. ^ http://www.osmanlilar.gen.tr/turkislamdevletleriindex.asp?harf=10&id=47
  3. ^ Aydın Taneri, Harezmşahlar, Türkiye Diyanet Vakfı yayınları, 1989
  4. ^ Aydın Taneri, Harezmşahlar, Türkiye Diyanet Vakfı yayınları, 1989
  5. ^ Aydın Taneri, Harezmşahlar, Türkiye Diyanet Vakfı yayınları, 1989
  6. ^ http://www.osmanlilar.gen.tr/turkislamdevletleriindex.asp?harf=10&id=47

ziyaretçinin IP adresini gösterir:23.23.54.109 ziyaretçinin tarayıcısının ne olduğunu gösterir: CCBot/2.0 (http://commoncrawl.org/faq/) ziyaretçinin hangi alt sayfada olduğunu gösterir: http://hasanorenmaden.tr.gg/Harzem%26%23351%3Bahlar-Devleti.htm alt sayfanın başlığını gösterir: Harzem┼čahlar Devleti en son görülen web sitesinin alanını gösteren haneyi gösterir (für frame yönlendirmesi mevcut olan sayfalarda etkilidir: sayfanın bugünkü tıklanma sayısını gösterir: 353 sayfanın bugünkü ziyaretçi sayısını gösterir: 21 sayfanın toplam tıklanma sayısını gösterir: 226494 sayfanın toplam ziyaretçi sayısını gösterir: 83026 ziyaretçinin bulunduğu "ülke kodunu" gösterir. Almanya'da bulunan bir ziyaretçinin "ülke kodu" mesela "de"dir: us ziyaretçinin bulunduğu ülkenin büyük boy bir resmini gösterir.: us Copy and WIN : http://ow.ly/KNICZ